Vijftig jaar geleden, op 1 oktober 1976, viel in Zandvoort voor het eerst een roulettebal in een Nederlands casino. Dit jaar vierde Holland Casino dat jubileum, alleen staat het gebouw waar het allemaal begon er niet meer. De vestiging aan het Badhuisplein sloot op 1 februari 2025 definitief de deuren, acht maanden voor de verjaardag die eigenlijk daar gevierd had moeten worden.
Het is een rare samenloop die veel zegt over waar de Nederlandse casinowereld nu staat. Vijftig jaar succes, en tegelijk een bedrijfsmodel dat flink onder druk staat.
Van een zaal in Zandvoort naar dertien vestigingen
De geschiedenis begint in 1974, toen de Tweede Kamer met een wetsvoorstel van VVD en KVP het casinospel legaliseerde. Een jaar later kreeg de nieuw opgerichte Nationale Stichting tot Exploitatie van Casinospelen het alleenrecht om die wet uit te voeren, met steun van onder meer KLM en een aantal grote banken. Die stichting opende op 1 oktober 1976 de eerste zaal in Zandvoort, kort gevolgd door vestigingen in Scheveningen en Valkenburg. Blackjack en roulette waren voor het eerst legaal in Nederland.
Dat Zandvoort en Scheveningen als eerste locaties werden gekozen, was geen toeval. Het waren badplaatsen vol toeristen die toch al uit waren voor een avondje vermaak, een ideale doelgroep voor een compleet nieuw soort uitgaansgelegenheid.
Daarna ging het snel. Binnen twee decennia stonden er zalen in alle grote steden en op de populairste toeristische plekken. Vandaag telt Holland Casino dertien fysieke vestigingen, aangevuld met een online casino dat sinds de opening van de gereguleerde Nederlandse kansspelmarkt in 2021 is uitgegroeid tot een serieuze tweede poot naast de fysieke zalen.
Waarom de bakermat alsnog de deuren sloot
Dat de allereerste vestiging het niet haalde tot de vijftigste verjaardag, komt niet door nostalgie die het verloor van cijfers. Topvrouw Petra de Ruiter noemde bij de aankondiging een combinatie van factoren: teruglopende winstgevendheid, groeiende concurrentie van online aanbieders, en de kansspelbelasting die begin 2025 opnieuw steeg. Daarbovenop overlapte het marktgebied van Zandvoort steeds meer met de vestigingen in Amsterdam en Scheveningen, amper een half uur verderop.
Het management onderzocht nog alternatieven zoals een beperkter spelaanbod of deeltijdopenstelling, maar niets maakte de zaak rendabel. Ruim tweehonderd medewerkers raakten hun baan op die locatie kwijt, al kreeg het merendeel een plek bij een andere vestiging aangeboden. Voor Zandvoort zelf verdween er meer dan alleen een werkgever: het Holland Casino Fonds steunde jarenlang lokale evenementen, en die geldstroom droogde met de sluiting op.
Een avond casino is niet meer wat het was
Wie in 1976 voor het eerst binnenstapte in Zandvoort, trof een deftige zaal waar een jasje verplicht was en roulette en blackjack de enige opties waren. De ongeschreven regels van een casino van toen gelden allang niet meer één op één. De dresscode is losser, het aanbod is uitgedijd met honderden gokkasten en pokervarianten, en een groeiend deel van de bezoekers speelt helemaal niet meer fysiek aan tafel maar via een app op de bank.
Die verschuiving zie je ook terug in wie er komt. Waar de zaal in de jaren zeventig en tachtig vooral een avondje uit was voor een select publiek, trekt een casino nu een breder en gemiddeld jonger publiek. Dat patroon zie je sterker nog in casinosteden als Las Vegas, waar de gemiddelde bezoekersleeftijd het afgelopen decennium flink daalde en casino's steeds meer inzetten op eten, shows en zwembadclubs naast de speelzaal. Holland Casino volgt diezelfde route, met meer aandacht voor horeca en evenementen rond de speelvloer dan vijftig jaar geleden.
De staat verliest mogelijk zijn alleenrecht
Het jubileumjaar valt ook samen met een bredere discussie over de toekomst van het bedrijf. Het monopolie dat de Nationale Stichting in 1975 kreeg, staat ter discussie nu de politiek nadenkt over privatisering van Holland Casino. Zo'n stap zou de huidige beschermde positie opheffen en de deur openzetten voor meer concurrentie in de kansspelmarkt die de Kansspelautoriteit beheert. De toezichthouder moet daarbij blijven waken over verslavingspreventie, ongeacht wie straks eigenaar is. Benieuwd of jouw favoriete casino die vergunning straks nog heeft? Zo check je of jouw casino nog legaal mag draaien.
Voor nu blijft Holland Casino de enige partij die onder die staatslicentie fysieke zalen mag uitbaten. Dat alleenrecht is precies waarom er na vijftig jaar nog steeds dertien keer dezelfde naam op de gevel staat, in plaats van een lappendeken aan private ketens zoals in omliggende landen.
Dit merk je er zelf van als je dit jaar nog gaat
Ga je dit jaar voor het eerst naar een Holland Casino, dan tref je weinig meer van de sfeer uit 1976. Verwacht geen verplicht jasje meer, wel een pasje bij binnenkomst, een breed aanbod aan gokkasten naast de klassiekers, en personeel dat opvallend actief vraagt naar je speelgedrag. Dat laatste is geen toeval: sinds de draagkrachttoets is ingevoerd, hoort controle op verantwoord spelen net zo bij een avond casino als de roulettetafel zelf.
Wil je weten hoe spellen aan tafel zich door de jaren heen ontwikkelden? Lees dan ook de geschiedenis en evolutie van poker in casino's: wat ooit puur vermaak was, is in vijftig jaar net zo goed een gereguleerde bedrijfstak geworden, met al zijn eigen kantelmomenten.
De zaal in Zandvoort is weg, maar het verhaal dat daar begon loopt nog altijd door. Van één strikte staatslicentie in een badplaats naar dertien vestigingen en een online platform dat inmiddels harder groeit dan de fysieke zalen ooit deden.